Introductie
Deze website is het resultaat van een experiment. Al meer dan veertig jaar liggen de wrijfsels van boekbandstempels die ik maakte tijdens mijn onderzoek naar boekbanden in de Librije van de Walburgiskerk in Zutphen in een map in de kast. Over dat onderzoek schreef ik in 1984 een artikel, dat ik onlangs hier online zette, met wat correcties en aanvullingen. Sindsdien vroeg ik mij af of het mogelijk zou zijn deze dataset op een andere manier dan in die tekstuele vorm online beschikbaar te stellen, meer visueel, en het liefst zodanig dat hergebruik voor nader onderzoek gemakkelijker zou worden, dus via nieuwe technologieën, zoals IIIF. Ik besloot daarom een Omeka-S-omgeving met IIIF-functionaliteit in te richten, een combinatie waarover ik eerder hier al publiceerde.
Zoals onlangs in een blogpost al aangegeven, vroeg dit wel om wat vindingrijkheid: Omeka-S is ontworpen op basis van linked data principes en gebruikt daarom ontologiën om te komen tot een model voor het beschrijven van entiteiten en hun onderlinge relaties. Aangezien de bekende — en standaard met Omeka-S meegeleverde — ontologiën mijns inziens niet helemaal toereikend waren voor mijn specifieke "domein", heb ik — met behulp van een Omeka-S module hiervoor — een eenvoudige basis ontologie voor boekbandbeschrijvingen ontwikkeld (BBO) en deze aangevuld met zogenaamde "custom vocabularies", daarbij voortbordurend op mijn vorige exercitie: het ontwikkelen van een laagdrempelige tool voor het beschrijven van boekbanden op basis van de richtlijnen van het Belgisch-Nederlands Boekbandengenootschap (BNB). Verder heb ik voor het beschrijven van de boekbandstempels gebruik gemaakt van de BNB-systematiek, die ik eerder al in een online tool had 'gegoten'.
Naast afbeeldingen van de boekbandstempel wrijfsels heb ik in deze website ook foto’s van de boekbanden opgenomen. Ze zijn destijds — mei 1983 — gemaakt met een eenvoudige analoge camera en nu door mij gedigitaliseerd met een al even eenvoudige scanner. De kwaliteit is dus niet geweldig, maar voor mij vormen deze beelden een belangrijke visuele aanvulling op het onderzoeksmateriaal en hopelijk zijn ze voor anderen net zo waardevol.
Boekbanden hebben meestal geen eigen 'signatuur', daarom is hier als zodanig een combinatie van de nummers van de daarin onder gebrachte werken volgens de in 2008 verschenen catalogus van de Librije van de Walburgiskerk gehanteerd, en wel met de afkorting CLZ. Dit betekent dat sommige boekbanden een heel lange 'signatuur' hebben gekregen, simpelweg omdat daarin verschillende werken werden samen gebonden.
Dit project pretendeert overigens géén volledige digitale ontsluiting van alle Librije-banden te zijn. Zoals in mijn artikel uit 1984 heb ik me beperkt tot de gegevens van de boekbanden die op basis van de rekeningen van de kerkmeesters van de Walburgiskerk uit de periode 1562–1578 met enige zekerheid aan specifieke boekbinders kunnen worden toegeschreven. Het gaat om 31 banden en 66 boekbandstempels, gebruikt door twee klooster binderijen en vier particuliere binders, dus een kleine maar niettemin betekenisvolle dataset.
Tenslotte: ik hoop dat deze 'pilot' laat zien dat het de moeite waard is om wrijfsels van boekbandstempels en foto’s van boekbanden niet in mappen of kasten te laten 'verstoffen', maar ze inclusief gestandaardiseerde boekbandbeschrijvingen, systematisch en via moderne ontsluitingstechnieken online ter beschikking te stellen.